Bøllebank

“Could life ever be sane again?”
The Smiths
(Panic, 1986)

 

Vrijdag 29 april 1994

Terwijl in Noordoost-Bosnië Dutchbat I al maandenlang zijn opdrachten uitvoert, werkt Dutchbat II zich in Nederland op om het eerste ingezette infanteriebataljon in voormalig Joegoslavië over drie maanden op te volgen.

Intussen is de situatie in en rond de stad Tuzla, nabij het operatiegebied van Dutchbat, danig verslechterd.

Dat is onder meer een gevolg van een groot Bosnisch-Servisch offensief tegen de Safe Area Goražde. Daardoor hebben de VN-troepen die enclave moeten verlaten.

tangotwee-dansqn

Onder de rook van Tuzla voert intussen een blauwgehelmd Deens tankeskadron (DANSQN 3) operatie Bøllebank uit. In goed Nederlands betekent dit: “een gewelddadige, harde klap”.

Die klap wordt uitgedeeld met de Leopard 1A5-gevechtstanks van DANSQN 3, die deel uitmaken van de tweede rotatie van het Nordic Battalion van UNPROFOR, Nordbat 2.

Van het Nordische bataljon, bij elkaar zo’n 1.400 Deense, Noorse en Zweedse militairen, is op dat moment de Deense luitenant-kolonel Lars Reinhardt Møller de plaatsvervangend commandant. 

tangotwee-campgonge

DANSQN 3 is gelegerd in Camp Gønge ten westen van Tuzla, telt zo’n 120 militairen en beschikt over tien Leopard 1A5-gevechtstanks.

De tien tanks zijn verdeeld over drie tankpelotons à drie tanks, waarbij de tiende tank is gereserveerd voor de eskadronscommandant, majoor Carsten Rasmussen. De pelotonscommandanten zijn Claus Andresen (1st Platoon), Erik Kirk (2nd Platoon) en H.L. Christensen (3rd Platoon).

DANSQN is de enige eenheid met tanks die onder bevel staat van het Bosnia Herzegovina Command (BH Command) van UNPROFOR.

Aanvankelijk was er bij de UNPROFOR-leiding sprake van enige weerstand tegen de komst van de Deense tanks naar Bosnië: de zware wapenplatforms zouden escalatie van het conflict in de hand kunnen werken. Maar de Denen stonden erop en brachten hun Leopards over naar de Balkan!

tangotwee-bollebankscreenshot01

tangotwee-bollebankscreenshot02

tangotwee-bollebankscreenshot03

Screenshots uit de documentaire ‘24 timer vi aldrig glemmer – Operation Bøllebank’, zoals die voor het eerst op 24 oktober 2010 op de Deense tv is uitgezonden. In de documentaire komt ook Lars Møller veelvuldig aan het woord.

Eind april 1994 wordt de observatiepost Tango Twee in het gehuchtje Jajici nog gerund door de Zweedse blauwhelmen van Nordbat 2.

nordbat

De OP is, zo blijkt uit cijfers van de VN, sinds oktober 1993 dan al 28 keer onder vuur genomen door de Bosnische Serviërs (VRS). In het afgelopen half jaar landden in totaal 96 artilleriegranaten op of rond de observatiepost. Daarmee is de onpartijdigheid van de VN keer op keer zwaar op de proef gesteld.

Behalve dat de Bosnische Serviërs de OP shellen, worden ook de omliggende oorden van de moslims in de Sapna Thumb onder vuur genomen.

Deens eskadron Leopard 1A5-tanks in Bosnië.

‘Leopards in Tuzla’. Deense documentaire over de Leopard-tanks die als onderdeel van de VN-vredesmacht in voormalig Joegoslavië zijn ingezet.

In de documentaire vertelt de inmiddels gepensioneerde Lars Møller over operatie Bøllebank, waar de Deense tankbemanningen terugvochten tegen de Bosnisch-Servische troepen.

Als op 29 april 1994 de Bosnische Serviërs vanaf Mount Vis – in VN-taal: Sugar Hill – de observatiepost Tango Twee voor de zoveelste keer met zware artillerie en mortieren onder vuur nemen, is de maat vol. Voor UNPROFOR, Nordbat en DANSQN.

De Deense tanks willen de Zweedse collega’s op de OP ontzetten, maar komen bij de uitvoering van hun opdracht in een hinderlaag van de Šekovići Brigade van de VRS terecht. De Bosnische Serviërs vuren zelfs antitankraketten op de Denen af, waardoor enkele tanks korte tijd in dekking moeten.

Eens te meer is duidelijk dat de VRS lak hebben aan de Verenigde Naties.

tangotwee-larsmoller

De Denen slagen erin de Bosnisch-Servische verrassingsaanval te slechten, waarna hun Leopard 1A5’s de uit de hand gelopen zoveelste treiterpoging van de VRS met gericht vuur beantwoorden. Een vuurgevecht breekt uit. Dit duurt zo’n twee uur.

De Denen vuren maar liefst 72 tankgranaten op verschillende posities van de VRS af. Ook een munitiedepot krijgt een voltreffer, waarbij naar schatting 150 Bosnisch-Servische militairen om het leven komen.

tangotwee-bollebank

Als de kruitdampen zijn opgetrokken en het enige tijd relatief rustig blijft in dit deel van het operatiegebied, stellen analisten dat het aannemelijk is dat operatie Bøllebank, preventief, duizenden burgers in Tuzla en omgeving het leven heeft gered.

De tankslag was het eerste vuurgevecht van Deense militairen sinds de Tweede Wereldoorlog. Haar doorslaande succes vergrootte de populariteit en het internationaal prestige van de Deense strijdkrachten.

Ook wees operatie Bøllebank uit dat het uitrollen van zware bewapening tijdens UNPROFOR wel degelijk tot de mogelijkheden behoorde en, sterker nog, dat de inzet van die wapens binnen het mandaat kon worden gerechtvaardigd. Bij de strijdende partijen dwong het optreden van de Denen ontzag en respect af.

Last but not least: misschien heeft operatie Bøllebank, drie maanden voordat mijn uitzending zou beginnen, mede aan de basis gestaan van een meer robuuste aanpak van vredesoperaties in het algemeen.

tangotwee-larsmoller

Operation Bøllebank. Soldater i kamp, Uitgeverij Lindhardt og Ringhof, ISBN 9788711339763.

Op 31 januari 2014 ging de grote man achter operatie Bøllebank, Lars R. Møller, in de rang van kolonel met pensioen.

Een dag later publiceerde hij een kritisch boek over zijn militaire carrière in het algemeen en het Deense ministerie van Defensie in het bijzonder: Tak for turen!.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s